• 500g kwiatów stokrotki
• 750g cukru kryształu
• 1 cytryna
• 1 cytryna
• 3/4 litra wody

Opis:
Kwiaty sparzyć wrzątkiem, dodać pokrojoną cytrynę (ze skórką, ale bez nasion) i odstawić do następnego dnia, po czym odcedzić przez płótno. Do otrzymania w ten sposób płynu dodać cukier i gotować na wolnym ogniu, aż zgęstnieje.
Syrop ten dodaje się do herbaty przy schorzeniach górnych dróg oddechowych.

Odwary – to również popularna forma przygotowywania ziół. Odpowiednią ilość surowca bo uprzednim rozdrobnieniu zalewamy wodą i podgrzewamy aż do wrzenia, a następnie gotujemy przez kilka (3-5) minut. W przypadku roślin zawierających trudno rozpuszczalne substancje czas gotowania należy wydłużyć do 10 i więcej minut. Odstawiamy odwar na kilkanaście minut i po przecedzeniu możemy spożywać. Odwary podobnie jak napary powinny być użyte w tym samym dniu.

Maceraty – są to wodne wyciągi na zimno. Rozdrobniony surowiec należy zalać odpowiednią ilością zimnej wody i odstawić na kilka godzin w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej. Następnie przecedzić i wypić w ciągu tego samego dnia, bowiem trwałość tych wyciągów jest stosunkowo mała. W przypadku twardych i trudno pęczniejących surowców korzystne jest krótkotrwałe ich podgrzanie.

Nalewki – są alkoholowymi wyciągami z wysuszonych surowców. Zioła należy zalać rozcieńczonym do 70° spirytusem (70°- przyjęto procent objętościowy). Po kilku dniach wyciąg taki nadaje się do spożycia, zwykle w ilości kilkunastu kropli na kieliszek wody 2-3 razy dziennie. W przypadku stosowania tych wyciągów zewnętrznie, np. do okładów czy płukania śluzówek, należy je rozcieńczać odpowiednią ilością wody.

Inną postacią wyciągów alkoholowych są stabilizowane alkoholem wyciągi ze świeżych roślin. Uzyskuje się je przez zalanie rozdrobnionego surowca roślinnego lub soków tych roślin gorącym alkoholem, który unieczynnia enzymy rozkładające substancje bo czynne zawarte w tym zielu.

Syropy- to wyciągi z suszonych lub świeżych ziół gotowanych w roztworze cukru aż do zgęstnienia.

Soki - wyciskane przy pomocy np. sokowirówki mogą być spożywane same, a także z miodem, cukrem, dżemem, dodawane do galaretek, kisieli, napojów lub stabilizowane alkoholem.

Sałatki – wiele roślin leczniczych może być spożywanych w postaci sałatek. Pamiętać trzeba zawsze o wcześniejszym ich umyciu.

Olejki - trudno jest uzyskać w warunkach domowych olejki eteryczne z ziół: bo otrzymujemy je metodami laboratoryjnymi i przemysłowymi przez destylację parą wodną. Olejki te możemy kupić w aptekach, wchodzą one w skład wielu leków ziołowych i produktów spożywczych.

Opisy właściwości roślin leczniczych mają charakter tylko informacyjny.
W sprawie stosowania poszczególnych roślin leczniczych, proszę konsultować się z lekarzem farmakologii, farmaceutą lub innymi.

W związku z postępującym zanieczyszczeniem atmosfery pyłami i truciznami przemysłowymi, które przenoszone są na znaczne odległości od miejsc emisji, trzeba stanowczo przestrzegać, aby wszystkie surowce lecznicze po zbiorze umyć dokładnie pod bieżącą wodą, a dopiero potem suszyć i przygotowywać z nich leki. Surowce zbierane w sąsiedztwie dróg samochodowych, fabryk chemicznych itp. w ogóle nie nadają się do spożycia.

Ważną sprawą jest pora zbioru roślin. Niestety, wszystkie kalendarze zbioru ziół podają jedynie w przybliżeniu najwłaściwszy dla danej strefy klimatycznej okres zbioru. Kwitnięcie i dojrzewanie poszczególnych roślin może być niezgodne z kalendarzem, ale zgodne z cyklem rozwoju rośliny w danych warunkach i w danym miejscu, dlatego przy zbiorze powinniśmy kierować się przede wszystkim własnymi obserwacjami.

Liście – zbieramy dobrze wyrośnięte, zdrowe, bez zanieczyszczeń pasożytami, tuż przed kwitnięciem, wtedy bowiem zawierają najwięcej czynnych substancji leczniczych.

Ziele – zbieramy w okresie pełnego kwitnienia, ścinając kwitnące pędy długości 15-30 cm razem z kwiatami. Łodyg zdrewniałych nie ścinać.

Kwiaty – zbierać należy na początku kwitnienia, najczęściej same tylko korony kwiatowe. Czynność ta wymaga delikatności, bowiem zgniecione kwiaty łatwo ciemnieją i tracą swoje właściwości.

Owoce – zbieramy na początku dojrzewania.

Nasiona – należy wydobywać z dojrzałych owoców.

Korę – zdejmuje się wczesną wiosną lub późną jesienią, z 2-3-letnich pędów drzew wycinanych o tej porze roku; nigdy nie należy zdejmować kory z drzew rosnących.

Korzenie, kłącza – wykopuje się późną jesienią lub wczesną wiosną. Ponieważ wiele roślin zawiera substancje trujące, ludzie którzy je zbierają lub przetwarzają powinni o tym pamiętać i stosować rękawice ochronne (np. przy zbiorze glistnika, którego sok ma silne działanie trujące, czy ruty, która może uczulać). Po zbiorze należy starannie umyć ręce, aby nie przenieść do ust czy oczu trujących substancji.

Jednym z podstawowych sposobów konserwacji ziół jest suszenie. W większości przypadków powinno się odbywać w miejscach ocienionych, przewiewnych. Przy suszeniu w suszarniach temperatura nie powinna przekraczać 60° C, gdyż w wyższej temperaturze ulegają zniszczeniu m.in. lotne związki, np. olejki eteryczne, białka m.in. enzymów. Zbieranych ziół nie należy ugniatać, bo uwolnione enzymy powodować będą rozkład czynnych substancji. Do suszenia zioła należy rozkładać cienką warstwą, co nie tylko przyspiesza proces suszenia, ale zapobiega także zaparzeniu roślin.

Wysuszone zioła należy przechowywać w szczelnych pudełkach, chroniąc przed wilgocią i światłem. Zioła w zasadzie należy zbierać i konserwować na okres jednego roku, a najwyżej dwóch lat. Dłuższe przechowywanie powoduje znaczne zmniejszenie ilości substancji leczniczych. Zioła można również konserwować alkoholem lub robić z nich wyciągi olejowe.

Jeśli jednak już nas dopadnie to:

• najlepiej wypić szklankę letniego mleka lub roztworu 1-2 łyżeczek sody oczyszczonej, w letniej przegotowanej wodzie
• na przeciążenie żołądka pokarmami najlepszym sposobem usprawniającym proces trawienia jest napar z liści mięty lub ziela dziurawca

Jest to roślina zielna, trwała, od 10-40 cm wysokości. Posiada lancetowate lub jajowate liście, które są silnie unerwione i zebrane w rozetę. Kwiatki zebrane w krótsze lub dłuższe kłoski, brudnobiałe lub jasnobrązowe, osadzone u szczytu łodygi. Liście o smaku gorzkawym i ściągającym.

Główne związki, ich właściwości i zastosowanie

Liście babki zawierają: garbniki i flawonoidy, kwas askorbinowy, witaminy, sole mineralne a zwłaszcza żelazo, potas, wapń, cynk i inne składniki. Ich surowiec, zwłaszcza lancetowatej, stosuje się najczęściej w postaci naparu przy nieżycie żołądka i jelit oraz skąpym wydzielaniu kwasu solnego lub w ogóle jego braku w przewodzie pokarmowym. Liście babki działają powlekająco i wykrztuśnie, dlatego często wchodzą w skład mieszanek ziołowych przy schorzeniach układu oddechowego, zwłaszcza przy suchym kaszlu u palaczy, przy chrypce, a także przy wrzodach żołądka jako lek osłaniający.

Przepisy:

1. Napar: 1,5 łyżki suszu liści babki zalać 1,5 szklanki wrzątku i odstawić pod przykryciem na 15-20 min. do naciągnięcia. Następnie odcedzić i pić małymi porcjami w ciągu dnia.

2. Dla oczyszczenia krwi i uzupełnienia organizmu w brakujące sole mineralne i witaminy, stosuje się tzw. “kurację wiosenną”. Świeże, soczyste liście babki (1/l), niekwitnące końce pokrzywy (1/4), liście mniszka lekarskiego lub krwawnika albo mięty (1/4) starannie wymyć w gorącej wodzie, posiekać, przyprawić majonezem, śmietaną lub olejem. Spożywać jako sałatkę.

3. Z liści babki można też sporządzić sok, spożywany z dodatkiem miodu, majonezu lub śmietany. Sok z liści babki lub całego zespołu ziół sporządza się przepuszczając starannie wymyty surowiec przez maszynkę do mielenia, następnie przeciska się miazgę przez rzadkie lniane płótno. Jeśli sok ma służyć także dla celów leczniczych układu oddechowego, trawiennego i innych, dodaje się miodu i zagotowuje. Zbierającą się na powierzchni piankę należy zebrać i odrzucić. Uzyskany eliksir wlać do butelki, dolewając mały kieliszek spirytusu (dla zabezpieczenia przed psuciem), szczelnie zakorkować i odstawić do ciemnego i chłodnego miejsca. Przed użyciem zmieszać w połowie z ciepłą wodą.

4. Liście babki lancetowatej lub szerokolistnej stosuje się także zewnętrznie przy ukłuciach przez pszczoły, osy, komary lub inne owady pocierając zmiażdżonym liściem miejsca ukłute albo też sporządza się okład ze zmiażdżonych liści, przeciwdziałający obrzękom i uśmierzający ból.

5. Na bolesne, zapalone i trudno gojące się rany, wrzody, czyraki itp. przykłada się starannie wymyte gorącą wodą i ostudzone liście babki lub miazgę zmieniając okład co jakiś czas. Usuwamy w ten sposób zarazem nieczystości i obniżamy gorączkę chorego miejsca. Należy zauważyć, że liście babki wąskolistnej mają substancje aktywne bardziej zgęszczone i skuteczniejsze od liści babki zwyczajnej szerokolistnej. W braku świeżych liści babki stosuje się także do okładów odwar z tym samym skutkiem. Nasiona babki są także przysmakiem dla ptaków.